Bigamie te Bekegem (1822)

BETER TWEE ECHTGENOTEN DAN GEEN… B I G A M I E  T E B E K E G E M (1822)

(Verschenen “Den Utfanc 1996 pg 51)
 
Wellicht hebt u nog gehoord of gelezen over rijke (olie)sjeiks die er vroeger een harem op na hielden.
Een wat?… Een harem?…
Een harem was een geheel van meerder, soms tientallen, vrouwen (= odalisken) die op zichzelf ten dienste stonden van hun meester.  Om de harem bijeen te houden gebruikte de sjeik gecastreerde mannen (euneuchen) waarbij hij niet de kans liep zijn “buit” door hen te laten gebruiken.
 
In onze gewesten liep het evenwel niet zo’n vaart.  Hier huldigde men eerder de prachtige zinsnede “Boer Bavo kneep de katjes in het donker”. Naast de vele onwettige, maar meestal uit liefde ontstane, geboorten bij de lagere bevolking, feiten die wij vaststellen bij nazicht van de Burgerlijke Stand op iedere gemeente, zien wij bij de aristocratie – tot zelfs aan hertogelijke, koninklijke en keizerlijke hoven – onwettige geboorten.  Bij de lagere adel meestal door verplichte onderdanigheid tot verkrachting (bv. de zwangere meid bij één of ander kasteelheer), bij de hogere adel door liefde met de bijzit of uit winstbejag en hoogheidswaanzin.
 
Eerder zeldzaam gebeurde het dat iemand er gewoon door wettelijk huwelijk twee vrouwen op na hield. Een daad die door het bestaande strafrecht verboden en in principe zwaar gestraft werd. In de meeste gevallen was de doodstraf, soms de schandpaal, aan de orde. Deze laatste straf gebeurde o.a. te Ieper in 1556:
“svryendaghs 8 novembre soo stondt typre aen t’ pilloryn een man met twee spinnewielckens, in elcken aerm een, omdat hy twee huysvrauwen ghemeldt hadde, en was daer gegeeselt van den officier, by last van de heeren van de wet.” Biekorf, 90e jg (1990) nr.1  Pg.95.)
 
Ook de kleine gemeente Bekegem kende “zijn  bigamist” (: man die terzelfdertijd twee vrouwen als “wettige” echtgenote had).
Hoe zat de vork aan de steel?…
 
  • Op 7 november 1822 (akte nr.18) huwde de Bekegemse werkvrouw Francisca TANGHE  (°Bekegem, 1/2/1797, d.v. Carolus (+Bekegem, 17 prairial 11) x Maria Anna Pieters, met Cosmas Damianus STIJNs of STINS, werkman (°Iepere, 24/9/1778, z.v. Cecilia Francisca Stijns, speldewerkster te Ieper, Cosmas was 44 jaar en Francisca 25 jaar.
Getuigen bij het huwelijk waren:
-Joannes Vanthyghem, 53 j., herbergier, wonend te Bekegem;
-Joannes Kesteloot, 48 j.,  veldwachter te Roksem;
-Josephus Vermeersch, 35 j.,  veldwachter te Zerkegem;
-Jacobus Van Zuylen de Nijevelt, 44 j., zeepzieder te Brugge.
Blijkbaar was het huwelijk een logische uitloper van een slippertje daar de bruid reeds zwanger was bij het aangaan van het huwelijk.
Werden geboren:           -Stijns Rosalie °Bekegem, 6/6/1823
-Stijns Maria °Bekegem 6/7/1824 – +2.1.1829
-Stijns Carolus °Bekegem 29/10/1826
 
  • Tussen 1825 en 1826 moet er te Bekegem een “donderslag bij klaarlichte dag” geklonken hebben toen bekend raakte dat Cosmas Stijns reeds gehuwd was voor dat hij in het bootje stapte met Francisca Tanghe.
Wij vonden geen administratief of strafbundel terug maar wel de desbetreffende verwijzing in de tweede huwelijksakte van Francisca met Petrus De Gryse:
“… getrauwd geweest met Cosmas Damianus Styns en welck huywelyk vernietigd is bij een jugement uyt gesproken door den Eerste Rechtbank, van Eersten Aanleg, zitting houdende te Brugge, en dat van agtsten April Agtien Honderdvijf en Dertig behoorlijk geregistreerd zijnde,…”
 
  • Gezien het eerste huwelijk wettelijk ontbonden was kon Francisca uitkijken naar een andere man die zorg kon dragen voor haar en haar drie kinderen.
Die tweede man in haar leven werd een zekere Petrus De Gryse, werkman, geboortig van Ardooie op 7 feb. 1733 als z.v. Pieter en Anna Theresia Demuynck, beiden woonachtig te Ichtegem, Petrus was weduwnaar van Godelieve Mylle die overleed te Eernegem op 6 nov. 1831. Het huwelijk tussen Petrus en Francisca werd te Bekegem voltrokken op 26 feb. 1836. Getuigen daarbij waren:
– Kyndt Henricus, 53 j. tapper te Bekegem;
– Declercq Philippus, 40 j., landbouwer te Bekegem;
– Kesteloot Joannes, 55 j, veldwachter te Roksem.
Op 20 jan. 1837 werd te Eernegem hun (eerste ?) kind geboren dat de naam meekreeg van Petrus. Of er nog kinderen bijkwamen weten wij niet want blijkbaar heeft het gezin Eernegem verlaten met een onbekende bestemming.
 
Wat er met Cosmas, de bigamist, verder is gebeurd is een vraagteken. Wellicht is hij hard gestraft geworden door de hand der wet …
Auteur: Urbain Naert

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.